Dringend aan modernisering toe

Door Jan Peumans op 13 november 2014, over deze onderwerpen: Voorzitterschap

Toespraak bij de installatie van de Vaste Nationale Cultuurpactcommissie

 

 

Dames en heren,

 

         Ik heet u van harte welkom in het Vlaams Parlement. U bent hier om de eed af te leggen als nieuw lid van de Vaste Nationale Cultuurpactcommissie, verkozen door de leden van het Vlaams Parlement.

 

         Het Cultuurpact is een akkoord dat op 24 februari 1972 gesloten werd door alle toen bestaande politieke partijen, met uitzondering van de Volksunie. Het Cultuurpact heeft als doel de ideologische en filosofische minderheden in het kader van het cultuurbeleid te beschermen en inspraak te waarborgen. Op basis van het Cultuurpact moeten openbare culturele instellingen pluralistisch zijn en mogen zij geen gebruikers discrimineren. Vertaald naar die tijd moest het de vrees wegnemen van de christelijke minderheid om in Franstalig België achtergesteld te worden en de vrees van de vrijzinnige liberalen en socialisten om in Vlaanderen geminoriseerd te worden.

 

         Het is de taak van de Vaste Nationale Cultuurpactcommissie te waken over de juiste toepassing van de Cultuurpactwet van 1973 in het hele land. Aan het Cultuurpact is helaas lange tijd een eigenzinnige interpretatie gegeven. Het heeft de verzuiling doorgetrokken op een ogenblik dat de zuilen hun hoogtepunt al achter de rug hadden. Het sociaal-culturele leven werd spijtig genoeg het voorwerp van partijpolitieke bemoeienissen, wat de werking op het terrein bemoeilijkte en op zowat elke actor in het sociaal-culturele veld de stempel van een of andere ideologische strekking drukte. De Cultuurpactcommissie heeft deze situatie decennialang nauwelijks willen of weten te veranderen.

 

         De Vaste Nationale Cultuurpactcommissie is om nog een andere reden een anachronisme. Vandaag is de Cultuurpactcommissie nog steeds een unitair en paritair samengesteld orgaan. Het dateert uit een periode, toen de cultuurautonomie nog maar pas gestalte had gekregen. Meer nog, het werd beschouwd als een voorwaarde om culturele bevoegdheden over te hevelen naar de gemeenschappen. Sommige politici vreesden dat de cultuurautonomie het ideologisch en filosofisch evenwicht  in het unitaire België zou verstoren of zou doen verdwijnen Met behulp van een unitair orgaan hoopte men de filosofische minderheden in beide gemeenschappen beter te kunnen beschermen.

 

         Intussen is de toestand fundamenteel gewijzigd. De autonomie van de drie gemeenschappen is veel groter geworden en de wet- en decreetgeving is mettertijd grondig gaan verschillen. Er is mijn inziens geen enkele reden meer om Franstalige politieke afgevaardigden uitspraken te laten doen over dossiers in Vlaanderen en omgekeerd. Zelfs voor de Brusselaars hoeft er geen unitair orgaan meer te bestaan. Van de 86 klachten die in 2013 behandeld zijn, hadden er slechts 9 betrekking op het federale of gemeenschapsniveau. De 77 overige klachten sloegen op het provinciale of het lokale niveau.

 

         De Vaste Nationale Cultuurpactcommissie en het Cultuurpact zijn met andere woorden aan een grondige modernisering toe. Dat botst echter op het feit dat de Cultuurpactwetgeving nog altijd een federale materie is.

 

         Het is binnen deze context dat u straks aan de slag gaat. Ik wens u daarom veel wijsheid bij de uitoefening van uw delicate opdracht en ik nodig u dan ook uit om in de handen van de voorzitter van het Vlaams Parlement de eed af te leggen.

 

Jan Peumans

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is