Man zonder grenzen - Interview De Limburger

Door Jan Peumans op 19 juni 2017, over deze onderwerpen: Archief, Leefmilieu, Limburg, Mobiliteit, Openbare Werken, Riemst, Voorzitterschap

Jan Peumans neemt geen blad voor de mond. Volgens de in Maastricht geboren voorzitter van het Vlaams Parlement wordt de tram Hasselt-Maastricht een flop, komt de IJzeren Rijn er voorlopig niet en mag de kerncentrale in Tihange dicht, ook al denkt zijn eigen partij daar volstrekt anders over.

Jan Peumans (1951) zetelt in een knap gerestaureerde zaal in het Vlaams Parlement, vlakbij alle  Europese instituten in Brussel. Terwijl uit de luidsprekers aria’s van Maria Callas galmen, ontvangt hij Maryem van den Heuvel hartelijk. Zij is de Nederlandse ambassadeur in Brussel en volgens Peumans een van de weinige Nederlanders die het complexe België begrijpt en die beseft hoe relevant het is wat er hier in het Vlaams Parlement gebeurt.

Labyrint

In het onoverzichtelijke Belgische staatsbestel heb je naast de federale landelijke regering drie gewesten: Vlaanderen, Wallonië en Brussel, die ieder heel wat in de melk te brokkelen hebben. Maar ze overleggen te weinig met elkaar. Vlamingen en Walen hebben eigen parlementen, regeringen en minister-presidenten. „Nederlanders verdwalen al snel in dat Belgische politieke labyrint”, merkt Peumans bijna dagelijks. „Het is niet voor niets dat Nederlandse bedrijven en bestuurders bij onze ambassade aankloppen”, zegt Van den Heuvel. De samenwerking tussen Vlaanderen en Nederland verloopt niet optimaal. „Ik heb alle moeite van de wereld gedaan om de banden met de Nederlandse Tweede Kamer aan te halen. Maar in Den Haag denkt men nog steeds dat men alleen met de federale Belgische regering te maken heeft.” Peumans is nu acht jaar voorzitter van het Vlaams Parlement. In die tijd heeft hij welgeteld twee keer een Nederlandse commissie op bezoek gehad. „Erg weinig, inderdaad. Jullie denken dat internationale verdragen tussen Nederland en België worden gesloten, maar het is Nederland en Vlaanderen. Bevoegdheden die de regio’s hebben, kunnen ze ook internationaal uitoefenen.” Hij snort een artikel op uit de Vlaamse krant De Standaard. De Nederlandse sociaal psycholoog Geert Hofstede beweert daarin dat er geen twee landen met een gemeenschappelijke grens en taal zijn, die toch zoveel verschillen qua taal en cultuur als Vlaanderen en Nederland. Peumans: „Flauwekul, daar klopt niks van, wat die Hofstede zegt. De cultuurverschillen tussen Vlaanderen en Wallonië zijn veel groter dan tussen Vlaanderen en Nederland. Wij Vlamingen en Nederlanders hebben een gemeenschappelijke taal. Walen en Vlamingen spreken tegenwoordig Engels om elkaar te kunnen verstaan. Als je elkaars taal niet spreekt, begrijp je elkaars cultuur ook niet.”

Flop

Peumans somt enkele grensoverschrijdende projecten op, zoals de uitdieping van de Schelde en de sluizen bij Terneuzen en Ternaaien, die moeten aantonen hoe intens de verhoudingen zijn tussen Vlaanderen en Nederland. De tramlijn tussen Hasselt en Maastricht noemt hij niet. „Daar geloof ik niet in. Dat wordt eenzijdig verkeer. Iedereen gaat van Hasselt naar Maastricht, maar er zijn weinig Maastrichtenaren die naar Hasselt gaan reizen. Die hele tramlijn wordt een grote flop. Daar durf ik mijn handen voor in het vuur te steken. De 300 miljoen had je beter voor andere dingen kunnen gebruiken. Men heeft dat politiek beslist en het is op alle mogelijke manier verkeerd aangepakt. Het is toch niet normaal dat je er in 2003 aan begint en dat de tram misschien begint te rijden in 2023? Maar komaan, het mag geen zuur interview worden in de aanwezigheid van de ambassadeur.” Wat vindt hij dan van de internationale samenwerking over de IJzeren Rijn? Diepe zucht. „Ik heb een weddenschap lopen met de vroegere baas van de haven van Antwerpen: als ik tachtig word, is die IJzeren Rijn er nog altijd niet. Ik hoor al 35 jaar over de IJzeren Rijn spreken. Het is een complex verhaal. Je zit met drie landen en verschillende belangen. We zijn in Noord-Rijnland-Westfalen op bezoek geweest en hoorden een ontluisterend verhaal. De deelstaat wil de IJzeren Rijn verbinden met de grote binnenhaven in Duisburg. Maar Berlijn wil een goede verbinding met Bremen en Hamburg. En in Nederland heb je drie opties. Ten eerste het historische tracé van de Meinweg, maar dan moet er 6 km worden ondertunneld. „Het tweede tracé is langs de snelweg van Roermond naar Mönchengladbach en de derde mogelijkheid loopt via Venlo, waarbij Duitsland flink zal moeten investeren.”

Taal

„Het zijn altijd complexe dossiers. Wie betaalt wat? In België speelt ook nog het Vlaams/Waalse verhaal. Als de IJzeren Rijn er komt, valt veel werk weg voor de Montzenlijn, die Antwerpen met Aken verbindt. Daar willen de Walen compensatie voor hebben. Het is de bekende Wafelijzerpolitiek die in België nog altijd wordt toegepast: als de ene kant iets krijgt, moet de andere dat ook krijgen.” Ook al trekt de Nederlandse ambassade er volgens Maryem van den Heuvel extra hard aan, de contacten van Nederland met Wallonië zijn veel beperkter dan met Vlaanderen. at komt door de taal, die is vaak een barrière, vindt Peumans. „Als burgemeester van Riemst moest ik als tolk ptreden bij incidenten waar Waalse politieagenten aan te pas kwamen.” Hij noemt het vliegveld Bierset bij Luik als „mooi voorbeeld van Nederlands/ Waalse samenwerking”. „Qua vracht is dat de negende luchthaven van Europa. Nederland maakt daar steeds meer gebruik van.” Hij geeft toe dat mensen in Eijsden er ’s nachts wakker van kunnen liggen: „We hebben daar als gemeente Riemst ook actie tegen gevoerd. Bierset trok zich van de milieuwetgeving niks aan. Daar hebben we gelijk in gekregen. Maar de bewijzen dat er nachtelijk lawaai was, hebben de rechters in het Hof van Beroep verworpen.”

Verstoppertje

Over een week demonstreert een menselijke ketting tussen Aken en Huy tegen de kernreactor Tihange 2, die duizenden waterstofvlokken of scheurtjes bevat, maar volgens de Belgische utoriteiten veilig is. „Mijn vrouw rijdt rond met mijn oude auto met zo’n geel affiche erop over Tihange. Zij en mijn jongste zoon lopen mee in die demonstratie, maar ik durf me daar niet te laten zien. Dan krijg ik heel vervelende vragen. Ik kan moeilijk als parlementsvoorzitter zeggen dat ik het niet eens ben met het standpunt van de federale regering. Ik bèn het er ook niet mee eens, maar dat zeg ik dus niet. Men heeft hier veel te lang getreuzeld, de federale overheid heeft nooit een strategie voor de energievoorziening voor de lange termijn ontwikkeld. Er zijn wel zonneparken en op de Noordzee worden veel windmolens geplaatst, maar dat is niet voldoende. Het is schijnheilig om Tihange stil te leggen en dan kernenergie uit Frankrijk of bruinkoolstroom uit Duitsland te importeren. Dat is verstoppertje spelen. Van mij persoonlijk mogen ze Tihange sluiten, maar dat is niet het standpunt van de federale regering, waar de N-VA in zetelt. Het grote probleem met kernenergie is het verwerken van het afval. Los daarvan is het een vrij zuivere vorm van energie opwekken. Dat jullie Frank Wassenberg van de Partij voor de Dieren zegt dat de kerncentrale in Tihange krakkemikkig is en met touwtjes aan elkaar hangt, is een vorm van populisme. De Partij voor de Dieren moet kennelijk ook blaffen.” De parlementsvoorzitter laat zich iedere dag van Riemst bij Maastricht naar hartje Brussel rijden, en ’s avonds weer terug. „Het beste hotel is thuis.” In de weekends is hij vaak in Wallonië en in Nederlands-Limburg, waar veel familie woont. „Maastricht is de meest aantrekkelijke stad van Nederland. Die grens heeft voor mij nooit bestaan, zowel richting Wallonië als Nederland.” In Riemst is Peumans gemeenteraadslid. Hij was er achttien jaar wethouder en twaalf jaar burgemeester. Je zou verwachten dat hij een innige band heeft opgebouwd met zijn dorp. „Ik heb die hele plattelandsgemeente wel gezien hoor. Als ik er een dag rondloop, ben ik nog niet uitgepraat. Als burgemeester weet je zoveel van de mensen. Ik blijf alleen voor de partij nog in de raad zitten, maar als het aan mij lag: stoppie stoppie. Na de volgende parlementsverkiezingen slaan we de pin erin, hè. Finito.”

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is