Toespraak Algemene Vergadering Landelijk Vlaanderen

Door Jan Peumans op 11 juni 2015, over deze onderwerpen: Leefmilieu, Limburg, Voorzitterschap

Dames en Heren,

Geachte Genodigden,

Dear Mister Commissioner Vella,

 

Mag ik u allemaal bedanken voor de talrijke opkomst, een bewijs dat deze vergadering een aanzienlijk deel van onze Vlaamse bevolking aanbelangt.

Mijn dank gaat ook uit naar secretaris-generaal Christophe Lenaerts van Landelijk Vlaanderen om mij te uit te nodigen als spreker op dit evenement.

Misschien dacht hij aan mij omdat ik mij als Limburger wat beter op mijn plaats voel hier in deze contreien, in een abdij nota bene.

Mag ik u vragen bij die abdij niet te hard aan gebed en armoede te denken. Integendeel, de hele site is in 15 jaar tijd op kunstzinnige manier in haar pracht en praal van weleer hersteld.

Herkenrode is een van de mooiste getuigen van wat een abdij vroeger voorstelde: hier werd aan landbouw gedaan, hier heerste rijkdom. En macht.

U bevindt zich in de tiendenschuur, de plaats waar de belastingen van weleer werden opgeslagen in de vorm van graan.

Kijk omhoog en opzij en vergewis u van de afmetingen van dit gebouw. Dit was de schatkist van Herkenrode.

Die rijkdom had Herkenrode te danken aan een combinatie van de natuur rondom en van landbouw. Het toen nog heldere water van de Demer, die hier vlak langs loopt, was een onontbeerlijke levensbron, ook voor de veestapel die hier gehouden werd.

Natuur en landbouw gingen in die tijden nog probleemloos hand in hand, in tijden waarin onze contreien nog dunbevolkt waren.

21ste EEUW

De situatie is compleet anders nu. We leven nu in een geïndustrialiseerd  Vlaanderen, met veel meer mobiliteit en met veel meer noden, zowel voor recreatie als voor industrie.

Voor een voorbeeld daarvan hoeven we niet eens twee kilometer hiervandaan te gaan: daar ligt het natuurgebied van de Groene Delle, een twistpunt van 20 hectare groot tussen natuurbeschermers en ondernemers.

“Het zou  bijna crimineel zijn om dat gebied op te offeren aan de natuur”, zo verkondigde een vertegenwoordiger van de ondernemers onlangs publiekelijk in een oproep om er industriegebied van te maken.

In een Vlaanderen dat schreeuwt om meer jobs, heeft hij groot gelijk. In een Vlaanderen dat schreeuwt om meer natuur, heeft hij groot ongelijk.

Er zijn in Vlaanderen veel plekken te vinden waarover dezelfde onenigheid bestaat.

MONDIAAL

De afweging tussen ecologie en economie is dus nooit makkelijk, zeker omdat   we ons ook moeten schikken naar wat er supranationaal gebeurt: op Europees en op wereldvlak.

Helaas moeten we vaststellen dat de situatie er daar niet goed uitziet. Elke mondiale klimaattop opnieuw is het wachten op een nachtelijke eindresolutie, waarin zoveel geiten en kolen gespaard worden dat concrete oplossingen schaars blijven.

Zelfs de historische beloften van Obama en Merkel begin deze week om nog in de 21ste eeuw af te stappen van energie uit fossiele brandstoffen, schuiven de uitdaging voor verandering ver voor zich uit.

EUROPEES

Ook Europa heeft het moeilijk om zijn natuurdoelstellingen te halen. Zo doken  onlangs nog alarmerende cijfers op over het aantal vogelsoorten in Europa. Volgens recent onderzoek zijn liefst 226 soorten, en dat staat voor 42 % van de Europese diversiteit, in gevaar.

De Europese 2010-doelstellingen werden niet gehaald, voor de 2020-doelstellingen zitten we ook niet op schema.

VLAAMS

Nochtans kan er op dat vlak alleen maar een verbetering optreden als wij op onze kleine schaal in Vlaanderen wél voor positief nieuws zorgen.

Daartoe heeft Vlaanderen in april 2014 de zogeheten instandhoudingsdoelstellingen goedgekeurd.

In het huidige Vlaamse regeerakkoord staat letterlijk: ‘Prioritair is de implementatie en de financiering van de instandhoudingsdoelstellingen binnen een duidelijk kader en met flankerende beleidsmaatregelen, waarbij voorrang gegeven wordt aan de speciale beschermingszones.’

BIODIVERSITEIT

Daarmee probeert deze regering tegemoet te komen aan de eerste bekommernis van Landelijk Vlaanderen: het stopzetten van het verlies aan biodiversiteit.

De habitat- en vogelrichtlijn vragen om het behoud en zo mogelijk de uitbreiding van natuurgebieden. Dat kost natuurlijk geld en in de huidige context van besparingen ligt dat moeilijk.

Nochtans blijkt zelfs uit de Europese rapporten dat de return van haar programma Natura 2000 geschat kan worden op een bedrag tussen 200 en 300 miljard per jaar.

Ik ga u niet lastig vallen met studies met daarin veel nullen om dat te bewijzen, wel met een ander alarmerend fenomeen. Nergens in Europa is de bijensterfte zo hoog als in België. Nochtans zijn bijen cruciaal voor de voedselproductie: een derde van al het voedsel in de wereld is afhankelijk van natuurlijke bestuiving.

Ik herhaal: één derde van de voedselproductie in de hele wereld. De economische return van onze bijenpopulatie kan dus niet gevat worden in  cijfers met slechts een paar nullen. 

Bijen zijn ook verantwoordelijk voor de voortplanting van tal van inheemse plantensoorten. Daardoor zijn zij behoeders van de biodiversiteit, zoals gezegd bekommernis nummer één van Landelijk Vlaanderen.

STIKSTOF

Bekommernis nummer twee is de stikstofproblematiek. Wat leert het Vlaams Regeerakkoord ons daarover? Ik citeer:

“We voltooien de Programmatorische Aanpak Stikstof om duidelijkheid te verschaffen over de vergunbaarheid van belastende activiteiten op beschermde percelen.”

Ook dat is een harde noot om kraken. Niet alleen omwille van de beperkte budgettaire ruimte, maar vooral door de zware weerstand vanuit de landbouwsector.

Wij hebben de acties van de landbouwers tijdens de wielerwedstrijden in het voorjaar gezien. Zij hebben het volste recht om hun bezorgdheid te uiten, maar hun eisen verhinderen quasi elke wijziging in het bodembeheer in Vlaanderen. Nochtans zijn de hoeveelheden stikstof in onze gronden en onze waterlopen alarmerend hoog, ze passen absoluut niet in de doelstellingen van Europa.

De beroepsgroep van de landbouwers moet zich realiseren dat ook zij niet alleen kan beslissen over het beleid, dat zij moet meewerken aan een oplossing die de hele bevolking op lange termijn ten goede komt. Dat kan niet langer door schaalvergroting in ons ruimtelijk beperkte Vlaanderen, dat kan wel door nieuwe landbouwtechnieken te ontwikkelen.

OPROEP

Dames en Heren,

U merkt het. Het wordt niet makkelijk om natuurbehoud, verstandige landbouw en innovatieve industrieën in ons verstedelijkt Vlaanderen met elkaar te verzoenen.

Daarom is er overleg nodig. Ik roep daarom Landelijk Vlaanderen in al zijn geledingen op om zich blijvend in te zetten om ons bos- en akkerland, om onze natuur en onze waterwegen, hun volle waarde en betekenis in de maatschappij te laten behouden.

Landelijk Vlaanderen speelt al een rol in de Mina-raad, in het Interbestuurlijk Plattelandsoverleg IPO en nog veel andere overlegorganen.

Het lijkt mij onontbeerlijk dat dit overleg zowel op kleine als grote schaal gebeurt. Landelijk Vlaanderen heeft een rol te vervullen met initiatieven in samenspraak met zowel lokale als regionale overheden.

Dat kan heel kleinschalig zijn. Privé-eigenaars en lokale besturen dienden in 2014 bij het agentschap Natuur en Bos 41 projecten in voor subsidies. Daar zaten zelfs oversteektunnels in voor kamsalamanders in Wetteren en Wichelen.

Waag het niet om te gniffelen als ik dat laatste voorbeeld aanhaal. De kamsalamander, wat maakt zo’n diertje nu uit?

In hun beschermde habitat in Wetteren leven circa 250 kamsalamanders. Dat zijn er niet veel. Vraag me niet om hier onmiddellijk hun nut in het ecosysteem gedetailleerd uit te leggen.

Van de bijen heb ik dat wel kunnen doen. Wij hebben er alle belang bij dat die met meer dan 250 overblijven.

Zoniet blijft er op termijn nog voedsel over voor 250 mensen.

Daarmee krijgen we zelfs de vloer van deze tiendenschuur niet mee gevuld.

 

Ik dank u voor uw aandacht

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is